پیامبر اسلام (ص) بر برابری همه انسانها بدون توجه به نژاد، رنگ، زبان یا قومیت تأکید داشت. معیار برتری در نگاه او تقوا بود، نه ظاهر یا تبار. یارانش از نژادهای مختلف چون بلال حبشی، سلمان فارسی و صهیب رومی نمونه عملی این برابری انسانی بودند.
در دوران جاهلیت، جامعه عرب غرق در جهل، تبعیض، بتپرستی و خشونت بود. زنان بیارزش و قبایل پراکنده و جنگجو بودند. در چنین محیطی، پیامبر اسلام(ص) با بعثت خود مردم را به توحید، برابری، عدالت، علم و کرامت انسانی فراخواند و از قومی جاهل، امتی آگاه و مؤمن ساخت.
خداوند بر مؤمنان منت نهاد که پیامبری از میان خودشان برانگیخت تا آنان را از گمراهی برهاند. پیامبر اسلام(ص) قهرمان بینظیر تاریخ در اصلاحات اجتماعی، اخلاقی و انسانی بود؛ او با زهد، عدالت، برابری و بیاعتنایی به دنیا، جامعهای فاسد را به امتی مؤمن و آگاه بدل ساخت.
پیامبر اکرم(ص) همواره از هر فرصت برای هدایت مردم بهره میگرفت و با زبان نرم و بیانی روشن آموزش میداد. در ماجرای زورآزمایی جوانان، ایشان معیار حقیقی قدرت را نه توان جسمی، بلکه **غلبه بر هوای نفس، کنترل خشم و پایبندی به حق** معرفی کرد و نشان داد نیرومندترین انسان کسی است که در جذابیتها، خشم و قدرت، نفس خویش را مهار کند.
با بعثت پیامبر اسلام(ص)، نزول قرآن آغاز شد؛ کتابی که خدا آن را نور و راهنمای سعادت بشر معرفی کرده است. قرآن خود روشنکننده حقایق است، اما فهم و اجرای کامل آن بدون معلم الهی ممکن نیست؛ ازاینرو پیامبر(ص) و سپس اهلبیت(ع) مأمور تبیین معارف قرآن شدند.
پیامبر اکرم(ص) در جامعهای بیسواد رشد کرد و هرگز خواندن و نوشتن نیاموخت. تاریخنگاران مسلمان و غیرمسلمان بر اُمّی بودن ایشان اتفاق دارند. با این حال، قرآن—عالیترین متن عربی—بر زبان او نازل شد. این واقعیت، بهترین گواه بر اتکای پیامبر(ص) به وحی الهی و رسالت آسمانی اوست.
پیامبر اکرم(ص) در جامعهای گرفتار شرک، خشونت و جهل ظهور کرد و با ایمان و معرفت، افکار مردم را دگرگون ساخت. قریش او را با تهدید و تطمیع آزمودند، اما پیامبر رسالت خود را با استقامت ادامه داد و در برابر آزارهای شدید دشمنان، رحمت، دعا و هدایت را بر انتقام ترجیح داد. چنین سیرهای گواه روشن نبوت و تجلی اخلاق الهی اوست.
در ماجرای اختلاف قبایل قریش برای نصب حجرالاسود، محمد امین(ص) با تدبیری حکیمانه مانع جنگ شد و سنگ را با مشارکت همه در جای خود نهاد. حتی در جاهلیت، راستگویی، امانتداری و شخصیت پاک پیامبر چنان آشکار بود که دوست و دشمن او را «امین» میخواندند. این رفتار الگوی همیشگی صداقت و امانت برای مسلمانان است.
در این متن با استدلال عقلی بیان میشود که چون خداوند حکیم و دستنیافتنی برای انسان است، لازم است پیامبرانی برانگیزد تا فرمانها، مصالح و راه سعادت انسان را ابلاغ کنند. پیامبران انسانهایی برگزیده، دانا و دارای نشانههای الهیاند و زمین هیچگاه از حجت الهی خالی نمیماند. پذیرش این حقیقت، راه زندگی سعادتمند را میگشاید.
یکی از مهمترین راههای شناخت انبیاء، ارائه کاری فرا بشری توسط آنهاست که قرآن کریم از آن، با عنوان “بیّنه” و یا “آیت” تعبیر میکند و در بین مسلمین از آن به “معجزه” یاد میشود. چون نبوت پیامبران گذشته به
انسان همواره میان افراط و تفریط در نوسان است و جامعهها برای بازگشت به تعادل به هدایت پیامبران نیاز دارند. رسالتهای الهی هر یک درمانی موقّت برای انحرافات زمان خود بودند، اما رسالت پیامبر اسلام(ص) قانونی جامع، فطری و کامل است که حافظ همه پیامهای پیشین و پایاندهنده سلسله نبوت است.
قرآن و کتابهای آسمانی پیشین از ظهور پیامبر اسلام(ص) خبر داده بودند و دانشمندان یهود و نصاری نشانههای او را میشناختند. قیصر روم نیز پس از دریافت نامه پیامبر و تحقیق درباره او از ابوسفیان، با توجه به ویژگیهای پیشگوییشده، نبوت ایشان را محتمل و شایسته احترام دانست.
بر اساس شواهد قرآنی و تاریخی، پیامبران پیشین بهویژه حضرت مسیح(ع) بشارت ظهور پیامبری پس از خود با نام «احمد» را داده بودند. واژه «فارقلیط» در انجیل یوحنا نیز با توجه به قرائن زبانی و محتوایی، بر پیامبر موعود و صاحب شریعت جدید—نه روحالقدس—دلالت دارد. این بشارتها همراه با دلایل قطعی نبوت، نبوت پیامبر اسلام(ص) را تأیید میکنند.
در آستانه چهلسالگی، پیامبر اسلام(ص) پس از سالها عبادت و تأمل در کوه حرا، شایسته دریافت وحی و رسالت شد. با نزول جبرئیل و آیات نخستین، نبوت ایشان آغاز گشت و خدیجه(س) نخستین ایمانآورنده شد. این بعثت، نقطه عطف هدایت بشری و آغاز رسالت خاتمالانبیا بود.
بدان دلیل که مردم در معلومات، اخلاق و آنچه بدان خو گرفته اند ، مختلف هستند، معجزات نیز مختلف و متنوع میباشند. از این رو ممکن است معجزه ای از نظر گروهی کاری خارق العاده جلوه کرده و از عنایات
